Cztery kolorowe winyle z nagraniami czterech polskich piosenkarek, zamknięte w gustownym boksie. „4 x 4” to nowe wydawnictwo Agencji Muzycznej Polskiego Radia, adresowane nie tylko do fanów lat 70. i 80. „Muzyczna bombonierka” – jak reklamuje zestaw wytwórnia – smakuje wybornie, choć w zebranych piosenkach znajdziemy nie tylko słodycz.
Ewa Bem, Martyna Jakubowicz, Małgorzata Ostrowska i Anna Jantar. Każda z własnym stylem, ale wszystkie wyjątkowe i uchwycone w innym momencie artystycznej drogi. Pierwsza to królowa jazzu, druga niezależna indywidualistka, trzecia charyzmatyczna debiutantka, a czwarta – gwiazda u szczytu sławy. Archiwalne nagrania wybrane na płyty nie tylko rzucają nowe światło na kariery tych piosenkarek, ale też pokazują, jak bogata i zróżnicowana była polska scena lat 1975–1982.
Ewa Bem – królowa jazzu
Artystka poruszająca się w środowisku, do którego większość jej koleżanek nie miała dostępu. Wszystkie cztery utwory skomponował bowiem Wojciech Karolak, a w większości nagrań orkiestrą dyryguje Andrzej Trzaskowski. Choć na płycie znalazł się repertuar rozrywkowy, piosenki mają w sobie jazzowy sznyt. Ewa Bem prezentuje się na płycie jak dama, za to z doskonałym poczuciem humoru. Wszystko za sprawą dowcipnych, a jednocześnie inteligentnych tekstów piosenek autorstwa Marii Czubaszek. Otwierająca stronę B „Miłość jest jak niedziela” to według mnie najtrafniejszy i najzabawniejszy opis miłości w polskiej muzyce pop. Ale prawdziwym odkryciem tej płytki jest jazzowo-dyskotekowy banger „Zmień płytę”. Bardzo możliwe, że stanie się on nowym klasykiem setów opartych na muzyce PRL-u.
Martyna Jakubowicz – niezależna indywidualistka
Materiał z tej płyty jest najbardziej spójny, bo i Martyna Jakubowicz zawsze była wierna balladowo-bluesowej, gitarowej stylistyce. Są to zresztą nagrania z samego początku jej kariery i słychać, że już wtedy była ukształtowana jako artystka. Oprócz znanego z singla Tonpressu utworu „Kłopoty to jej specjalność” pozostałe piosenki to jej własne kompozycje. Z całego boksu to także jedyny zestaw nagrań zrealizowany z mniejszym składem, choć muzycznie kompletny, klimatyczny i aranżacyjnie dopieszczony. Muzycy zostali wymienieni na okładce z imienia i nazwiska, dzięki czemu możemy się przekonać, jak wyśmienici instrumentaliści towarzyszyli artystce. Wśród nich m.in. Marek Stefankiewicz na fortepianie i Arkadiusz Żak na basie. W tym zestawie najlepszy i najbardziej chwytający za serducho jest najwcześniejszy utwór – „Gdzieś między” z czerwca 1981 roku. Jedyny, w którym Jakubowicz akompaniuje sobie na gitarze akustycznej.
Małgorzata Ostrowska – charyzmatyczna debiutantka
To pierwsze nagrania w karierze Małgorzaty Ostrowskiej. Zrealizowane w latach 1977–1978, a więc na długo przed założeniem Lombardu i dalekie od rockowej estetyki. Repertuar jest różnorodny i pewnie trochę przypadkowy, bo młodziutka wokalistka śpiewa tu przyjemny pop w stylu Ireny Jarockiej, sentymentalną balladę, poetycką piosenkę o jesieni oraz utwór świąteczny. Słychać, że Ostrowska szuka jeszcze własnego stylu i jest zależna od propozycji z zewnątrz, ale – co ciekawe – w każdym wydaniu brzmi autentycznie. Nadaje tym piosenkom własny charakter, bardzo dojrzale je interpretuje, a jej osobowość dominuje w nagraniach. Ta płyta to dowód, że od samego początku mieliśmy do czynienia z osobą stworzoną do śpiewania na scenie. Dodatkowym atutem jest naprawdę światowej klasy brzmienie bezkonkurencyjnej wówczas w Polsce Poznańskiej Orkiestry Rozrywkowej PRiTV. Kapitalne aranżacje w „Zabierz mnie na wyspę snów” i „Pomyka jesień”!
Anna Jantar – gwiazda u szczytu sławy
Ten materiał, podobnie jak w przypadku płyty Małgorzaty Ostrowskiej, też jest różnorodny, choć wynika to z zupełnie czegoś innego. Anna Jantar należała już wówczas do ekstraklasy polskiej sceny i osiągnęła tak dużą popularność, że mogła sobie pozwolić na absolutną wolność repertuarową. W tym zestawie śpiewa to, co chce i w czym w danym momencie ma potrzebę się sprawdzić. Nie ma tu zresztą żadnej kompozycji jej męża, Jarosława Kukulskiego, od którego pod koniec tragicznie przerwanej kariery chciała się artystycznie uniezależnić. Wśród autorów pojawia się za to Jerzy Milian ze stylową bossą novą „Godzina drogi”. Ale największym skarbem jest dotychczas zapomniany, nastrojowy utwór „Dlaczego nikt nie kocha nas”. Jedna z najsmutniejszych i najdojrzalszych piosenek z całego repertuaru Anny Jantar, pokazująca jej ogromny talent interpretatorski. Według wspomnień kompozytora, Mikołaja Hertla, artystka nagrała ją w zaledwie 30 minut.
Każda z płytek została wytłoczona w innym kolorze, spójnym z jej okładką. Portrety piosenkarek autorstwa Katarzyny Czapskiej są nowoczesne i minimalistyczne. Rozpoznajemy je właściwie dzięki charakterystycznym fryzurom i tyle wystarczy – każda z nich nie tylko ma (lub miała) oryginalną barwę głosu, ale także własny unikalny wizerunek. Mastering Jacka Gładkowskiego przywrócił tym archiwalnym radiowym wykopaliskom dawny blask – brzmią świeżo i soczyście.
„4 x 4” to rzeczywiście muzyczna bombonierka – piękna nie tylko pod względem zawartości, ale i opakowania. Cztery kolorowe winyle, starannie opracowane graficznie okładki i przede wszystkim znakomita muzyka tworzą wydawnictwo, które cieszy zarówno ucho, jak i oko. Największą wartością takich archiwalnych odkryć jest jednak to, że pozwalają spojrzeć na znane artystki z innej perspektywy, odkryć mniej oczywiste etapy ich karier i lepiej zrozumieć historię polskiej muzyki rozrywkowej. Oby takich bombonierek było jak najwięcej!
Wydawca: Agencja Muzyczna Polskiego Radia